REKLAMA
REKLAMA

Evidence Based Medicine – ocena efektywności i bezpieczeństwa technologii medycznych

Podniesienie jakości i bezpieczeństwa terapii zarówno pod kątem medycznym jak i farmakoekonomicznym a także decyzyjność w branży zamówień medycznych i technologii wiąże się nierozerwalnie z Evidence Based Medicine, czyli medycynie opartej na rzetelnych i wiarygodnych informacjach.
Stosowanie zasad Evidence Based Medicine jest podstawą każdego typu procesu decyzyjnego, który prowadzony jest w zakresie zdrowia publicznego (fot. Shutterstock).

Evidence Based Medicine (EBM) wskazuje prawidłowe podejście do procesu weryfikacji danych naukowych, dotyczących zarówno skuteczności technologii medycznych, jak i ich profilu bezpieczeństwa. Podejście oparte na zasadach EBM powiązane jest z farmakoekonomiką, dokładniej z analizą kliniczną, która wchodzi w skład pełnej oceny technologii medycznej a także stanowi podstawę do stwierdzenia efektywności i bezpieczeństwa technologii medycznych dostępnych dla pacjentów.

Jak stosować zasady Evidence Based Medicine?

Prawidłowe zastosowanie zasad EBM w zakresie analizy problemu medycznego, wiąże się w pierwszej kolejności z koniecznością postawienia prawidłowego pytania (tzw. pytania przeglądowego), które w sposób jasny powinno opisywać charakter omawianego problemu. Wymaga to krytycznego spojrzenia na analizowany temat, a także wiąże się ze wstępnym planowaniem badania. Kolejnym etapem jest rozpoczęcie procesu wyszukiwania i selekcji literatury naukowej, który zgodnie z Wytycznymi Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT), powinien być wykonywany przez co najmniej dwóch analityków. Ma to zapewnić większą wiarygodność uzyskanych wyników, poprzez porównawczą analizę wyszukanych indywidualnie przez analityków publikacji oraz ich wzajemne zestawienie, w celu oszacowania podobieństw i różnic uzyskanych w wynikach wyszukiwania.

Jak szukać dowodów naukowych?

W celu wyszukania dowodów naukowych, należy wykorzystać różnego typu medyczne bazy danych, o najwyższym poziomie wiarygodności, które jednocześnie są obligatoryjne w zakresie analizy klinicznej problemu zdrowotnego. Są to m.in. Medline, Embase oraz The Cochrane Library, natomiast wszelkie pozostałe źródła literaturowe mogą być traktowane jak bazy uzupełniające. Aby prawidłowo przeprowadzić wyszukiwanie literatury, należy opracować kryteria selekcji i włączenia badań, które będą podstawą wyszukiwania publikacji naukowych.

REKLAMA
REKLAMA

Odnosząc się do farmakoekonomiki, kryteria wyboru mogą opierać się o schemat PICOS – opracowanie parametrów badania dotyczące populacji, analizowanej interwencji (technologii medycznej), komparatora (opcjonalnej technologii medycznej porównywanej), efektu zdrowotnego (punktu końcowego badań) oraz rodzaju włączonych badań (metodologia).

Ocena jakości badań

To najważniejszy etap w zakresie Evidence Based Medicine , ponieważ ostatecznie odpowiada na pytanie, czy wyszukane dane naukowe są wiarygodne, a także czy prezentują wynik w postaci efektywności eksperymentalnej czy praktycznej. Efektywność eksperymentalna charakterystyczna jest dla badań przeprowadzonych w ściśle określonych, eksperymentalnych warunkach, a więc w III fazie badań klinicznych  i dotyczy zarówno badań wtórnych (przeglądy systematyczne i metaanalizy), jak i badań pierwotnych (np. badania randomizowane kontrolne RCT i badania jednoramienne). Efektywność praktyczna dotyczy głównie badań obserwacyjnych wtórnych (przeglądy systematyczne) oraz pierwotnych (badania kohortowe i kliniczno-kontrolne), jak i badań opisowych (np. analiza przypadku, seria przypadków).

Ocena jakości badań naukowych – w zależności od ich typu – może być opisana różnego rodzaju skalami:

  • skala AMSTAR (w zakresie przeglądów systematycznych badań eksperymentalnych i obserwacyjnych (praktycznych)
  • skala JADAD (w przypadku badań eksperymentalnych RCT)
  • skala NICE (dla badań jednoramiennych eksperymentalnych oraz opisowych (praktycznych)
  • skala NOS (w przypadku badań obserwacyjnych (praktycznych)

Po wykonaniu wszystkich powyższych etapów analizy można zająć się pozyskaniem danych z publikacji naukowych, które posłużą jako podstawa nowego, bardziej precyzyjnego wnioskowania.

Na każdym etapie analizy opierającej się o zasady Evidence Based Medicine bierzemy pod uwagę aspekt skuteczności technologii medycznej, który może być wyrażony w różnych jednostkach,
często charakterystycznych dla konkretnego schorzenia (np. wyniki skuteczności stosowania leków p/depresyjnych przedstawiane w postaci skali depresji Hamiltona), jak i jej profil bezpieczeństwa, czyli uwzględnienie wszelkich zdarzeń, reakcji i działań niepożądanych, potwierdzonych jak i tych potencjalnych, możliwych do wystąpienia w przypadku analizowanej technologii
medycznej.

Podsumowując, stosowanie zasad Evidence Based Medicine jest podstawą każdego typu procesu decyzyjnego, który prowadzony jest w zakresie zdrowia publicznego. Z punktu widzenia ośrodków zamawiających i finansujących technologie medyczne, EBM jest wręcz koniecznością, jednocześnie z punktu widzenia pacjenta, „medycyna oparta na dowodach” wpływa na podniesienie
jakości oraz bezpieczeństwa oferowanej mu terapii.

Źródła:

REKLAMA
REKLAMA
logo